Το απόκομμα της εφημερίδας «Ελληνικός Βορράς» της 5ης Μαΐου 1965, που παραθέτουμε, αποτελεί ένα μνημειώδες παράδειγμα του κλίματος που επικρατούσε στην Ελλάδα λίγο πριν από την πολιτική εκτροπή των Ιουλιανών και την κατάλυση της δημοκρατίας από τη Χούντα. Ο τίτλος «Απίστευτον σχέδιον των κατεδαφιστών – Η ΚΥΒΕΡΝΗΣΙΣ Θ’ ΑΠΟΞΗΡΑΝΗ ΤΗΝ ΛΙΜΝΗΝ ΤΗΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ!» δεν είναι απλώς μια υπερβολή· είναι η επιτομή του ακραίου πολιτικού πάθους και της στρατευμένης δημοσιογραφίας που χρησιμοποιούσε τον παραλογισμό ως όπλο.
Το 1965 η Ελλάδα βρισκόταν σε μια δίνη πολιτικής αστάθειας. Η κυβέρνηση της Ένωσης Κέντρου υπό τον Γεώργιο Παπανδρέου βρισκόταν υπό διαρκή πίεση από τα «δεξιά» (Ε.Ρ.Ε. και Παλάτι) και τα «αριστερά» (Ε.Δ.Α.). Ο Τύπος της εποχής δεν λειτουργούσε ως μέσο ενημέρωσης, αλλά ως ιδεολογικό πυροβολείο. Κάθε είδηση φιλτραρόταν μέσα από το πρίσμα του «εθνικού κινδύνου» ή της «δημοκρατικής αντίστασης».
Το συγκεκριμένο δημοσίευμα είναι διδακτικό για τον τρόπο που λειτουργούσε η προπαγάνδα:
Χρησιμοποιώντας τη λέξη «κατεδαφιστές» για την κυβέρνηση, η εφημερίδα την παρουσιάζει όχι ως πολιτική δύναμη, αλλά ως οντότητα που σκοπό έχει την καταστροφή της χώρας.
Η ιδέα ότι μια κυβέρνηση θα αποξήραινε μια από τις ομορφότερες και πλέον ιστορικές λίμνες της χώρας για να ποτίσει χωράφια, στερείται κάθε ορθολογικής βάσης. Ωστόσο, στην εποχή των παθών, όσο πιο εξωφρενικό ήταν το ψέμα, τόσο πιο εύκολα προκαλούσε το συναίσθημα.
Το πιο αποκαλυπτικό σημείο βρίσκεται στο κάτω μέρος του αποκόμματος: «ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΔΙΑ ΝΑ ΤΙΜΩΡΗΣΗ ΤΟΥΣ ΚΑΣΤΟΡΙΕΙΣ ΔΙΟΤΙ ΔΙΔΟΥΝ ΤΗΝ ΠΛΕΙΟΨΗΦΙΑΝ ΕΙΣ ΤΗΝ Ε.Ρ.Ε.». Εδώ το δημοσίευμα αγγίζει την ουσία του διχασμού. Η κυβέρνηση κατηγορείται ότι τιμωρεί μια ολόκληρη πόλη για τις πολιτικές της πεποιθήσεις. Αυτό το αφήγημα είχε σκοπό να συσπειρώσει τους ψηφοφόρους της Δεξιάς και να καλλιεργήσει το μίσος κατά της κυβέρνησης Παπανδρέου.
Εφημερίδες όπως ο «Ελληνικός Βορράς» (αλλά και αντίστοιχες προσκείμενες στο Κέντρο) δεν δίσταζαν να κατασκευάζουν ειδήσεις ή να διαστρεβλώνουν την πραγματικότητα για να πλήξουν το γόητρο του αντιπάλου. Η «αποξήρανση της λίμνης» ήταν ένα «fake news» της εποχής, σχεδιασμένο να προκαλέσει πανικό και οργή.
Αυτή η τακτική των «άκρων» δημιούργησε ένα περιβάλλον όπου ο διάλογος ήταν αδύνατος. Όταν η δημοσιογραφία φτάνει στο σημείο να υποστηρίζει ότι η κυβέρνηση θα αφανίσει το φυσικό περιβάλλον για να εκδικηθεί ψηφοφόρους, τότε η δημοκρατική ομαλότητα έχει ήδη χαθεί.
Το απόκομμα αυτό αποτελεί ένα πολύτιμο ιστορικό τεκμήριο. Μας υπενθυμίζει ότι όταν ο Τύπος εγκαταλείπει τη δεοντολογία και γίνεται εργαλείο φανατισμού, οι συνέπειες για την κοινωνία είναι ολέθριες. Η «αποξήρανση της λίμνης της Καστοριάς» δεν συνέβη ποτέ, αλλά ο «εμπρησμός» του δημόσιου λόγου που προκάλεσαν τέτοια δημοσιεύματα οδήγησε, λίγο αργότερα, στην αποξήρανση της ίδιας της δημοκρατίας στην Ελλάδα.
(Απόκομμα από το βιβλίο της Αγγελικής Παπαμαντζάρη “Μιχάλης (Λάκης) Παπαμαντζάρης”)
