Πρόσθετες επιβαρύνσεις στην ακίνητη περιουσία φέρνει ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης, καθώς από την 1η Ιανουαρίου 2027 το υφιστάμενο Τέλος Ακίνητης Περιουσίας (ΤΑΠ) καταργείται και αντικαθίσταται από το νέο Τέλος Τοπικής Ανάπτυξης (Τ.Τ.Α.), ενώ παράλληλα ανοίγει ο δρόμος και για την επιβολή πρόσθετου Τέλους Περιφερειακής Ανάπτυξης (Τ.Π.Α.) από τις Περιφέρειες.
Η τελική μορφή της διάταξης προβλέπει ουσιαστικά διπλασιασμό του ανώτατου συντελεστή σε σχέση με το ισχύον καθεστώς, καθώς το αρχικό σενάριο φέρεται να προέβλεπε ακόμη μεγαλύτερη αύξηση, έως και τριπλασιασμό. Ωστόσο, η πρόσθετη πρόβλεψη για περιφερειακό τέλος επαναφέρει τελικά την ίδια συνολική επιβάρυνση.
Συγκεκριμένα, το άρθρο 447 του νομοσχεδίου δίνει τη δυνατότητα στα Περιφερειακά Συμβούλια να επιβάλλουν προαιρετικά Τέλος Περιφερειακής Ανάπτυξης, με συντελεστές που θα κυμαίνονται από 0,15‰ έως 0,35‰ και δυνατότητα διαφοροποίησης ανά Περιφερειακή Ενότητα.
Η εξέλιξη αυτή επαναφέρει στη δημόσια συζήτηση τον όρο «αυτοδιοικητικός ΕΝΦΙΑ», καθώς για πρώτη φορά προβλέπεται ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο φορολόγησης ακινήτων υπέρ δήμων και περιφερειών, με βάση την αντικειμενική αξία της περιουσίας και όχι αποκλειστικά την επιφάνεια ή τη χρήση.
Μάλιστα, η συνολική δυνητική επιβάρυνση υπερβαίνει ακόμη και το παλαιό ΕΤΑΚ, τον πρόδρομο του σημερινού κρατικού ΕΝΦΙΑ, του οποίου ο βασικός συντελεστής είχε διαμορφωθεί στο 1‰.
Παράλληλα, προβλέπεται επιβολή ακόμη και στο δικαίωμα υψούν («αέρας»), εφόσον αυτό περιλαμβάνεται σε συμβόλαια μεταβίβασης.
Από το τέλος εξαιρούνται ακίνητα του Δημοσίου, ναοί, μονές, κοινωφελή ιδρύματα, μη κερδοσκοπικοί φορείς, αθλητικά σωματεία, διπλωματικές αποστολές και διεθνείς οργανισμοί, ενώ απαλλαγές προβλέπονται για κοινόχρηστους χώρους πολυκατοικιών, διατηρητέα χωρίς εισόδημα, μνημεία, σταβλικές εγκαταστάσεις και ακίνητα που τελούν υπό πολεοδομικές ή αρχαιολογικές δεσμεύσεις.
Υπόχρεοι καταβολής θα είναι οι ιδιοκτήτες κατά την 1η Ιανουαρίου κάθε έτους, ενώ σε περιπτώσεις επικαρπίας ή νομής η επιβάρυνση θα μεταφέρεται στον επικαρπωτή ή νομέα.
Η είσπραξη θα γίνεται μέσω των λογαριασμών ηλεκτρικού ρεύματος, όπως συμβαίνει σήμερα με το ΤΑΠ. Οι δήμοι θα αποστέλλουν τα στοιχεία στον ΔΕΔΔΗΕ και το ποσό θα κατανέμεται στους λογαριασμούς του έτους.
Ωστόσο, το νομοσχέδιο προβλέπει και αυστηρές κυρώσεις. Σε περίπτωση μη πληρωμής τριών συνεχόμενων μηνιαίων λογαριασμών ή ενός τριμηνιαίου, προβλέπεται διακοπή ηλεκτροδότησης μέχρι την εξόφληση των οφειλών. Επιπλέον, για μη δήλωση ή ανακριβή δήλωση ακινήτων επιβάλλεται πρόστιμο ίσο με το διπλάσιο του οφειλόμενου τέλους.
Ιδιαίτερη συζήτηση προκαλεί και η κατάργηση του Φόρου Ηλεκτροδοτούμενων Χώρων (ΦΗΧ), η οποία προβλέπεται από το 2027. Παράγοντες της αγοράς εκτιμούν ότι η κατάργηση αυτή δεν αντισταθμίζει τη νέα επιβάρυνση, καθώς ο ΦΗΧ βάρυνε κυρίως τους χρήστες και ενοικιαστές ακινήτων, ενώ το νέο σύστημα επιβαρύνει αποκλειστικά τους ιδιοκτήτες.
Παράλληλα, τα έσοδα του Τέλους Τοπικής Ανάπτυξης δεν δεσμεύονται για συγκεκριμένες δαπάνες, αλλά θα μπορούν να χρησιμοποιούνται για την κάλυψη πάσης φύσεως αναγκών των δήμων. Αντίθετα, το Τέλος Περιφερειακής Ανάπτυξης θα κατευθύνεται αποκλειστικά στη χρηματοδότηση έργων αρμοδιότητας των Περιφερειών.
Οι σχετικές αποφάσεις των δημοτικών συμβουλίων για τον καθορισμό των συντελεστών θα πρέπει να ληφθούν εντός του 2026, ώστε το νέο καθεστώς να τεθεί σε εφαρμογή από την 1η Ιανουαρίου 2027, σηματοδοτώντας μια νέα εποχή στη φορολόγηση της ακίνητης περιουσίας μέσω της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Παραδείγματα
Ενδεικτικά, για διαμέρισμα αντικειμενικής αξίας 100.000 ευρώ, με σημερινό ΤΑΠ 0,35‰, η ετήσια επιβάρυνση διαμορφώνεται στα 35 ευρώ. Με το νέο δημοτικό τέλος στο ανώτατο επίπεδο 0,70‰, το ποσό ανεβαίνει στα 70 ευρώ. Εάν προστεθεί και Περιφερειακό Τέλος 0,35‰, η συνολική χρέωση φτάνει τα 105 ευρώ ετησίως.
Για ακίνητο αξίας 200.000 ευρώ, η σημερινή επιβάρυνση με ΤΑΠ ανέρχεται σε 70 ευρώ ετησίως. Με το νέο καθεστώς, το δημοτικό τέλος μπορεί να ανέλθει στα 140 ευρώ και μαζί με το περιφερειακό τέλος να φτάσει συνολικά στα 210 ευρώ.
Ακόμη μεγαλύτερη είναι η επιβάρυνση σε ακριβότερα ακίνητα. Για κατοικία ή επαγγελματικό ακίνητο αξίας 400.000 ευρώ, το σημερινό ΤΑΠ αντιστοιχεί σε περίπου 140 ευρώ τον χρόνο. Με πλήρη εφαρμογή των νέων συντελεστών, το ποσό αυξάνεται στα 420 ευρώ.
Στις περιπτώσεις μεγάλων περιουσιών οι διαφορές γίνονται ακόμη πιο αισθητές. Ιδιοκτήτης με συνολική ακίνητη περιουσία αξίας 1 εκατ. ευρώ καταβάλλει σήμερα έως 350 ευρώ μέσω ΤΑΠ. Με ανώτατη εφαρμογή δημοτικού και περιφερειακού τέλους, η επιβάρυνση ανεβαίνει στα 1.050 ευρώ ετησίως.
