Η τιμή του πετρελαίου παραμένει σε εξαιρετικά υψηλά επίπεδα, καθώς ο αποκλεισμός στα Στενά του Ορμούζ ώθησε το Brent να ξεπεράσει με άνεση τα 100 δολάρια ανά βαρέλι. Το ανησυχητικό είναι ότι αυτή η κατάσταση δεν φαίνεται προσωρινή, αφού το αργό κινείται κοντά στα 100 δολάρια εδώ και δύο μήνες.
Ο αντίκτυπος στις καθαρά εισαγωγικές οικονομίες, όπως η ευρωπαϊκή, είναι ήδη αισθητός, όχι μόνο στον Δείκτη Τιμών Καταναλωτή (IPC), αλλά και στα βασικά συστατικά της ανάπτυξης. Παρά το γεγονός ότι η προληπτική συσσώρευση αποθεμάτων από τις βιομηχανίες έχει απορροφήσει μέρος των κραδασμών, η οικονομία αρχίζει να εμφανίζει τις πρώτες ρωγμές.
Αυτό αποτυπώνεται και στις πρόσφατες υποβαθμίσεις των προβλέψεων για την ανάπτυξη από το Bloomberg και άλλους διεθνείς οργανισμούς. Όταν ένα προσωρινό σοκ παρατείνεται, οι άμυνες των καταναλωτών και των επιχειρήσεων εξαντλούνται, είτε μέσω αποταμιεύσεων είτε μέσω δανεισμού.
Η άνοδος του πετρελαίου λειτουργεί σαν ένας έμμεσος φόρος: οι καταναλωτές μειώνουν δαπάνες σε άλλες κατηγορίες, κάτι που αντανακλάται στον σύνθετο δείκτη PMI της Ευρωζώνης, ο οποίος πέρασε σε αρνητικό έδαφος για πρώτη φορά εδώ και σχεδόν ενάμισι χρόνο.
Ως αποτέλεσμα, ακόμη και η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ), που είχε σχεδόν «υποσχεθεί» αύξηση επιτοκίων για τον Ιούνιο, επανεξετάζει το ενδεχόμενο να τα διατηρήσει σταθερά. Στόχος είναι να αποφευχθεί περαιτέρω ζημιά στην οικονομία, έστω κι αν αυτό επιτρέψει στον πληθωρισμό να κινηθεί πιο ελεύθερα ανοδικά.
Ανησυχία για την ανάπτυξη και την ενεργειακή επάρκεια
Η κοινότητα αναλυτών του Bloomberg έχει ήδη μειώσει την πρόβλεψη ανάπτυξης για την Ευρωζώνη από το 1,6% στο 0,8%. Αυτός ο ρυθμός θεωρείται ήδη χαμηλός, αλλά ενδέχεται να επιδεινωθεί δραματικά αν συνεχιστεί ο αποκλεισμός στα Στενά του Ορμούζ, οδηγώντας από το πρόβλημα των τιμών στο πρόβλημα της φυσικής έλλειψης καυσίμων.
Ο Mike Wirth, διευθύνων σύμβουλος της Chevron, προειδοποίησε ότι η φυσική έλλειψη πετρελαίου αρχίζει ήδη να γίνεται αισθητή λόγω των αναταραχών από τον πόλεμο με το Ιράν. «Θα αρχίσουμε να βλέπουμε φυσικές ελλείψεις και σε κάποιο σημείο η ζήτηση θα πρέπει να προσαρμοστεί στην προσφορά. Αυτό σημαίνει επίσης ότι οι οικονομίες θα πρέπει να επιβραδυνθούν».
Σύμφωνα με τον ίδιο, η έλλειψη θα πλήξει πρώτα την Ασία και στη συνέχεια την Ευρώπη. Η γηραιά ήπειρος αντιμετωπίζει ήδη ελλείψεις σε καύσιμα αεριωθουμένων, καθώς εισάγει το 75% των αναγκών της από τη Μέση Ανατολή. Οι ειδικοί της ΕΚΤ προειδοποιούν ακόμη και για ένα ακραίο σενάριο, όπου τα αποθέματα κηροζίνης στην Ευρώπη θα μπορούσαν να εξαντληθούν έως τα τέλη Μαΐου, προκαλώντας περιορισμούς στις πτήσεις, παρόμοιους με εκείνους της πανδημίας.
Η παγίδα των αποθεμάτων στο ΑΕΠ
Αναλυτές της Capital Economics επισημαίνουν ότι, σε αντίθεση με τις ΗΠΑ –όπου οι επενδύσεις στην Τεχνητή Νοημοσύνη και η εγχώρια βιομηχανία πετρελαίου στηρίζουν την οικονομία– η Ευρώπη βρίσκεται σε πιο δυσμενή θέση. Η τελευταία έρευνα τραπεζικού δανεισμού της ΕΚΤ κατέγραψε τη μεγαλύτερη αυστηροποίηση πιστωτικών κριτηρίων για επιχειρήσεις από το 2023, με τις τράπεζες να επικαλούνται γεωπολιτικούς και ενεργειακούς κινδύνους.
Μέχρι στιγμής, ο μεταποιητικός κλάδος δείχνει ανθεκτικότητα, όμως αυτό οφείλεται κυρίως στην αποθεματοποίηση. Οι επιχειρήσεις, φοβούμενες νέα άνοδο τιμών ή διακοπές στον εφοδιασμό, αγοράζουν και αποθηκεύουν πρώτες ύλες σε μεγάλες ποσότητες.
Στην οικονομική λογιστική, η αύξηση των αποθεμάτων προσμετράται ως επιχειρηματική επένδυση, αυξάνοντας τεχνητά το ΑΕΠ. Όταν οι εταιρείες παράγουν ή αγοράζουν περισσότερα αγαθά από όσα διαθέτουν στην αγορά, αυτό το πλεόνασμα ενισχύει προσωρινά την ανάπτυξη.
Ωστόσο, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι αυτή η ώθηση είναι συγκυριακή. Όταν η τάση αποθεματοποίησης υποχωρήσει και τα αποθέματα αρχίσουν να μειώνονται, θα αποκαλυφθεί η πραγματική, αποδυναμωμένη εικόνα της ευρωπαϊκής οικονομίας.
